Gold-Silver Import Duty: સોના-ચાંદી પર વધેલી ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી સરકારની અપેક્ષા મુજબ કામ નથી કરી શકી. આયાત ઘટવાને બદલે સોનાની તસ્કરી અને ગ્રે માર્કેટનો કારોબાર વધવાની ફરિયાદો સામે આવવા લાગી છે. જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી કાઉન્સિલના ચેરમેન રાજેશ રોકડેના જણાવ્યા પ્રમાણે હવે કેન્દ્ર સરકાર આ પોલિસીની સમીક્ષા કરી શકે છે અને સોના-ચાંદી પર ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી ઘટાડવા અંગે વાટાઘાટો ચાલી રહી છે. એક રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું કે સરકારના સ્તરે આ મુદ્દે ચર્ચા થઈ રહી છે. જોકે, હજુ સુધી ડ્યુટીમાં કાપ મૂકવા અંગે કોઈ આખરી નિર્ણય નથી લેવાયો.
ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી વધારવાનો ફાયદો ન મળ્યો
રાજેશ રોકડેના જણાવ્યા પ્રમાણે સરકારને અપેક્ષા હતી કે વધુ ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી લગાવવાથી સોનાની આયાત ઘટશે. પરંતુ એવું ન થયું. આયાત પર આની ખાસ અસર ન પડી, જ્યારે બીજી તરફ ગ્રે માર્કેટ ઝડપથી વધ્યું. તેમણે કહ્યું કે, જ્વેલરી ઈન્ડસ્ટ્રીએ પહેલાથી જ સરકારને આગાહ કરી હતી કે વધુ ડ્યૂટીથી ગેરકાયદે કારોબારને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે. હવે જે સ્થિતિ સામે આવી રહી છે, તે એ જ ચિંતા તરફ ઇશારો કરે છે. સરકાર હવે આ નીતિની સમીક્ષા કરવાના મૂડમાં નજર આવી રહી છે.
સરકાર યોગ્ય સમયની રાહ જોઈ રહી છે
રોકડેના જણાવ્યા પ્રમાણે આ મુદ્દે સરકાર છેલ્લા કેટલાક સમયથી વિચાર કરી રહી હશે અને વાટાઘાટો ચોક્કસપણે ચાલી રહી છે. પરંતુ હાલમાં કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. સરકાર કદાચ આ નિર્ણય માટે યોગ્ય સમયની રાહ જોઈ રહી છે. એટલે કે આવનારા દિવસોમાં સોના અને ચાંદી પર ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટીમાં ફેરફાર જોવા મળી શકે છે, જોકે હજુ સુધી આની કોઈ નક્કી તારીખ સામે નથી આવી.
મે મહિનામાં 6%થી વધારીને 15% કરાઈ હતી ડ્યુટી શુલ્ક
કેન્દ્ર સરકારે મે મહિનામાં સોના અને ચાંદી પર કસ્ટમ ડ્યુટી 6%થી વધારીને 15% કરી દીધી હતી. મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે દેશના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર અને બહારના ખાતા પર દબાણ ઘટાડવાનો આનો એક મોટો હેતુ હતો. સરકારનો પ્રયાસ હતો કે મોંઘી આયાત પર લગામ લગાવવામાં આવે અને દેશમાંથી વિદેશી મુદ્રા વધુ બહાર જતી રોકી શકાય. પરંતુ આંકડા દર્શાવે છે કે, સોનાની આયાત પર આની અસર અપેક્ષા મુજબ નથી થઈ.
ભારત દર વર્ષે 700થી 900 ટન સોનું કરે છે આયાત
ભારત ચીન પછી દુનિયામાં સોનાનો બીજો સૌથી મોટો ઉપભોક્તા છે. દેશમાં દર વર્ષે લગભગ 700થી 900 ટન સોનાની આયાત થાય છે. સરકારી આંકડા પ્રમાણે નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં સોનાની આયાત મૂલ્યની દૃષ્ટિએ 24% વધીને રૅકોર્ડ 71.9 અબજ ડૉલર પર પહોંચી ગઈ. જોકે, જથ્થાના હિસાબે આયાત ઘટીને 721 ટન રહી. એટલે કે સોનાના ભાવમાં તીવ્ર વધારાની અસર આયાતના કુલ મૂલ્ય પર સ્પષ્ટપણે જોવા મળી. ઓછો જથ્થો આવ્યો હોવા છતાં ડૉલરમાં આયાત બિલ રૅકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું.
